Rüzgar kesmesi

Tanım

Rüzgar kesmesi, kısa bir mesafe içinde rüzgar hızında ve/veya yönünde ani ve belirgin bir değişimi ifade eder. Yatay veya dikey olarak meydana gelebilir ve özellikle kalkış, yaklaşma ve iniş sırasında, uçaklar yere yakın olduğunda ve performans payları sınırlıyken tehlikelidir. Rüzgar kesmesi kaldırma kaybına, uçuş yolunda ani değişikliklere ve ciddi durumlarda controlled flight into terrain (CFIT) veya runway excursions'a yol açabilir.

Rüzgar kesmesi türleri

Tür	Açıklama	Tipik etkiler
Yatay rüzgar kesmesi	Yer seviyesinde rüzgar hızında/yönünde hızlı değişim	Sürüklenme, yaw, hat üzerinde kalma sorunları
Dikey rüzgar kesmesi	İrtifayla birlikte rüzgar hızında hızlı değişim	Aniden tırmanma veya alçalma oranı değişiklikleri
Microburst	Yerel alçalan hava sütunu (downdraft), genellikle gök gürültülü fırtınalardan	Hızlı alçalma, arka rüzgarı takiben ön rüzgar veya tersi

Rüzgar kesmesinin görüldüğü yerler ve zamanlar

Gök gürültülü fırtınalar ve CB (Cumulonimbus) bulutları
Ön bölgeleri, özellikle soğuk cepheler
Yüzeye yakın sıcaklık inversiyonları
Mekanik türbülanslı dağlık arazi
Alçak seviye jet akımları
Yüzeyde sakin rüzgar, yüksekte güçlü rüzgar

Rüzgar kesmesinin tehlikeleri

Aniden hız kaybı veya kazanımı
Planör yolundan beklenmedik sapma
Stall veya overspeed riski
Go-around veya missed approach gerekli olabilir
Uçak kısa iniş yapabilir, float edebilir veya merkez çizgiden sapabilir

Tespit ve uyarılar

Uçak üstü sistemler: Rüzgar kesmesi uyarı ve tespiti (GPWS, predictive windshear radar)
ATC raporları: Pilot raporlarına (PIREPs), radar veya meteoroloji istasyonlarına dayanır
ATIS/ATC yayınları:
- “Windshear reported on final runway 34”
- “Caution, windshear alerts in effect”

Phraseology örnekleri

“Windshear reported by departing Boeing 737, 15 knot loss at 400 feet”
“OE-XYZ, caution windshear reported by landing traffic”
“Windshear warning, go around, OE-ABC”

Pilot tepkisi

✅ Koşullar güvenli değilse go around yapın veya kalkışı iptal edin
✅ Kuruluysa rüzgar kesmesi kaçış talimatına uyun
✅ TOGA gücü uygulayın, pitch tutumunu koruyun
✅ Aşırı düzeltmeden kaçının; uçağın enerjisini stabilize edin
✅ Rüzgar kesmesi öngörülüyorsa biraz daha yüksek bir yaklaşma hızıyla uçun (dikkatle)

Pilotlar için ipuçları

Final approach öncesinde her zaman rüzgar ve hava durumu brifingi yapın
Rüzgar kesmesi veya gust raporları için ATIS ve PIREPs'i izleyin
Şüphe varsa, yaklaşmayı geciktirin veya divert edin
LearnATC advanced IFR training gibi simülatörlerde rüzgar kesmesi kurtarma pratiği yapın

Düzenleyici not

Bazı havalimanları AIP AD bölümünde rüzgar kesmesi prosedürleri veya tavsiyeleri yayımlar. Büyük havalimanlarında Low-Level Windshear Alert Systems (LLWAS) aktif olabilir.