Transponder
Tanım
Bir transponder (transmitter-responder kelimesinin kısaltması), radar istasyonlarından gelen sorgulama sinyallerini alan ve kodlanmış bilgilerle otomatik olarak cevap veren, uçakta bulunan elektronik bir cihazdır. ATC'nin uçakları radarda tanımlamasına, takip etmesine ve ayırmasına olanak sağlar.
İşlev
- Radar dönüşüne kimlik ve irtifa ekleyerek radar görünürlüğünü artırır
- Bir squawk kodu gönderir, bazen irtifa (Mode C) veya ek verilerle (Mode S) birlikte
- Çarpışmadan kaçınma sistemlerinde (örn. TCAS) kritik bir rol oynar
Ana Modlar
| Mod | Ad | İşlev |
|---|---|---|
| OFF | Güç kapalı | Yayın yok |
| STBY | Bekleme | Güç açık ama yayın yapmıyor |
| ON (Mode A) | Kimlik | Yalnızca 4 haneli squawk kodu yayınlar |
| ALT (Mode C) | İrtifa | Squawk + basınç irtifası yayınlar |
| Mode S | Seçici | Squawk, irtifa ve ek uçak bilgileri gönderir (örn. callsign, heading) |
Kullanım Senaryoları
- Mode A: Temel tanımlama (transponder bulunan tüm uçaklarda kullanılır)
- Mode C: Radar ayrımı için irtifa okunmasını sağlar
- Mode S: Avrupa'nın çoğunda tüm kontrollü uçuşlar ve birçok Class G operasyonu için zorunludur
Phraseology Örnekleri
- “Squawk 4712” → 4712 kodunu ayarlayın
- “Squawk Mode Charlie” → İrtifa iletiminin aktif olduğundan emin olun
- “Squawk Standby” → Geçici olarak yayını durdurun
- “Squawk Ident” → Radar vurgusu için IDENT düğmesine basın
Uygulamada Transponder Kullanımı
Önemli Hususlar
- Yanlış squawk ayarları radar karışıklığına, ATC hatalarına veya gereksiz alarmlara neden olabilir
- Mode C hataları (yanlış irtifa iletimi) ayrım kaybına yol açabilir
- Bazı uçaklar, weight-on-wheels veya airspeed algılama yoluyla transponder modlarını otomatik olarak değiştirir
Özel Kullanımlar
- TCAS (Traffic Collision Avoidance System), yakın uçaklardan gelen transponder dönüşlerine dayanır
- ADS-B sistemleri, tam konum verisini yayınlamak için Mode S işlevselliği üzerine kuruludur (FlightRadar24 gibi araçlarda kullanılır)
